حاج عليخان اعتماد السلطنة (حاجب الدوله)
86
سفرنامه حاج عليخان اعتماد السلطنه (فارسى)
اينجا است . و دولاب « 1 » آبى است ، كَهَنَه مىگويند . « حبيب نجار » ساخته است . در سال ( 1248 ) قشون « محمد على پاشا » و در سال ( 1256 ) لشكر « انگليس » اين شهر را استيلا نمود . اما تخليه كرده ، باز به دولت عثمانى دادند ، اهالى « حمص » بسيار خوشگل و بسيار احمقاند ، در مسجد قلعه ، مصحفى « 2 » است منسوب به « عثمان » ، كه هر وقت آن را از مسجد بيرون بياورند ، باران باريده ، طوفان مىشود . ( انتهى ) ايكى قپولى منزل سى و يكم « ايكى قپولى » ، كه اسم واقع آن « حسّيّه » باشد ، دهى است بسيار محقر ، نه فرسخ است ، كاروان سرا و قلعه معتبرى دارد ، در قديمالايام در اين جا ساخلو « 3 » بود ، كه ابناى سبيل را تا به « قرالر » مىبردند . اما اكنون احتياج به وجود آنها نيست ، دو دروازه به مناسبت اسم « يركتش ايكى قپولى » شده ، آبش منحصر است به آب باران . بركه بسيار بزرگ از آهك و سنگ ساختهاند ، اگر پر بشود يك كرور جمعيت را آب مىدهد ، نيم ذرع بيشتر آب نداشت ، قريب پنج هزار نفس از آن آب ، از انسان و حيوان مصرف كردند و هيچ تفاوت نكرد . آهوى بسيار در صحراى آن ده مزبور است . « چشمهء امام زين العابدين عليه السلام » منزل سى و دويم « چشمهء امام زين العابدين عليه السلام » ، كه اسم واقعش « نه بيك » باشد ، ده [ ى ] است بسيار معتبر ، قريب پانصد خانوار در او هست ، در دامنه تپه واقع شده است ، مشرف است به صحرا و باغات . روايت مىكنند كه « حضرت امام زين العابدين عليه السلام » را ، با اسراى كربلا از آن ده عبور مىدادند ، آب بسيار كمى داشت ، حضرت امر فرمود يك چشمه از جانب خدا در آن مكان جارى شد ، قدر آبش قريب يك سنگ ، و چنان آب
--> ( 1 ) - چرخ چوبى با دول و ريسمان كه با آن آب از چاه بكشند . ( 2 ) - قرآن ( 3 ) - پادگان